Πριν ξεκινήσει να ξετυλίγεται το κουβάρι με τα τοξικά ομόλογα και την καταβαράθρωση της στεγαστικής πίστης στις ΗΠΑ το 2008, λίγοι ήταν εκείνοι που επιχείρησαν δημοσίως να προειδοποιήσουν για τις επιπτώσεις αυτής της εξέλιξης στην ευρωπαϊκή αγορά.
Οι αιτίες πολλές: Γιατί δεν υπήρξε η κατάλληλη αναλυτική σκέψη, γιατί δεν υπήρξε πρόνοια για την "συνδεσμολογία" της παγκόσμιας οικονομίας και τις αλληλοεξαρτήσεις που αναπτύσσονται στους κόλπους της, γιατί οι πολιτικές συνθήκες και η θεσμική ύπνωση της Ευρώπης δεν το επέτρεψαν.
Έτσι, φτάσαμε στη σημερινή κατάσταση γιατί δεν υπήρξε επαρκής ενημέρωση: ούτε των ανθρώπων της αγοράς, ούτε φυσικά της κοινωνίας.
Μπορεί η συζήτηση για το ευρωπαϊκό χρέος να συνδέεται με όσα προηγήθηκαν στις ΗΠΑ, αλλά η κρίση χρέους παρουσιάζει τις δικές της, ιδιαίτερες διαστάσεις. Προτού ξεκινήσει να αποκαλύπτεται η στεγαστική φούσκα της Ιρλανδίας και ο τοξικός υπερδανεισμός της Ισλανδίας, τα κράτη του ευρωπαϊκού νότου βρίσκονταν ήδη σε κατάσταση ανάγκης.
Τα σημάδια απορρύθμισης των εθνικών τους αγορών ήταν ορατά από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Μόνο που τότε ο αέρας αισιοδοξίας και αυτοπεποίθησης της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς χτυπούσαν κόκκινο και δύσκολα μπορούσε κάποιος να επιμείνει στους κινδύνους που παραμόνευαν.
Το πρόβλημα βεβαίως είναι ότι ακόμη και σήμερα, δεν υπάρχει η κατάλληλη ενημέρωση για μια σειρά από καίρια ζητήματα που σχετίζονται με τους μηχανισμούς ανάπτυξης της κρίσης χρέους. Ακόμη και σήμερα λίγοι είναι εκείνοι που έχουν το θάρρος να υποστηρίξουν ότι η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί με τα συνεχή μέτρα λιτότητας σε πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες, μεταξύ των οποίων και η ελληνική, δεν είναι διαχειρίσιμη.
Εκείνο που επιχειρείται όλο αυτό το διάστημα με τα μέτρα λιτότητας είναι η μεταφορά του χρέους από το κράτος στην κοινωνία. Να μειωθεί δηλαδή σταδιακά το ονομαστικό χρέος του κρατικού μηχανισμού και να επωμιστεί το βάρος η ελληνική κοινωνία: οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι έμποροι, και οι μισθωτοί, μέσα από τις μειώσεις μισθών και την αύξηση της φορολογίας.
Με λίγα λόγια να υπερδιογκωθεί το χρέος της πραγματικής οικονομίας, προκειμένου να μην χρεοκοπήσει το κράτος. Αυτό επιχειρείται στην Ελλάδα, αυτό επιχειρείται στην Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Κύπρο, και όλα τα κράτη που θα ακολουθήσουν ενδεχομένως τον ίδιο δρόμο.
Η πολιτική επιλογή για την μεταφορά του χρέους από το κράτος στην κοινωνία, όπως είναι φυσικό, δεν μπορεί να γίνει ισοβίως δεκτή, καθώς εξαθλιώνει την κοινωνία, τις συνειδήσεις, και τις ελπίδες για ανάκαμψη.
Παρ’ όλα αυτά διαπιστώνει κανείς ότι στην Ευρώπη δεν επιχειρείται ένας ευρύτατος διάλογος για την υιοθέτηση μιας εναλλακτικής πολιτικής, ενός ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης, από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πιστεύουμε ότι οι ευρωβουλευτές οφείλουν να αναλάβουν δράση, να πάρουν πρωτοβουλίες, προκειμένου να κατατεθεί ως επίσημη πρόταση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Μέσω αυτών θα μπορούσε να συγκροτηθεί ένα φόρουμ διαλόγου με ευρεία συμμετοχή πολιτών, το οποίο θα μετακινείται σε κάθε πρωτεύουσα της Ένωσης, και σε βάθος δύο εξαμήνων θα καταθέσει ένα οργανωμένο σχέδιο δράσης.
Πηγή: Δημήτρης Ραπίδης
