Πάντως η εκτίμηση ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να τροποποιήσουν τη στάση τους για την αντιπυραυλική ασπίδα αιωρείται καιρό πριν από την πρόσφατη διαρροή.

Θυμόμαστε να καταγράφεται σε ένα ανοικτό μικρόφωνο δήλωση του Προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, στο Ρώσο πρωθυπουργό, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ότι θα έχει τη δυνατότητα μεγαλύτερης ευελιξίας στο θέμα της πυραυλικής άμυνας μετά την επανεκλογή του. Ωστόσο, θα ήταν λάθος να σκεφτούμε ότι το ζήτημα αυτό εξαντλείται στο πλαίσιο των ρωσο-αμερικανικών σχέσεων.

Ευκαιρία για διαπραγματεύσεις

 Κατ 'αρχήν, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η μελέτη που διεξήχθη από το Πεντάγωνο, ήταν καθαρά ορθολογική βάσει της ανάλυσης κόστους-οφέλους που είναι και το κύριο ζητούμενο της εν λόγω έκθεσης η οποία διέρρευσε στον Τύπο, και στην οποία εκφράζονται αμφιβολίες για τη χρησιμότητα της αντιπυραυλικής ασπίδας στην Ευρώπη. Ωστόσο, το γεγονός της "διαρροής" αυτής καθ’ αυτής θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μήνυμα προς Ρωσία.

Σήμερα, μόνο η Ρωσία φαίνεται να θέτει την πυρηνικό περιορισμό στο επίκεντρο της στρατηγικής της σκέψης. Εξάλλου, η Ουάσιγκτον στηρίζεται περισσότερο σε υψηλής ακρίβειας συμβατικά όπλα, τα οποία βασίζονται σε νέες αρχές της φυσικής επιστήμης και σε νέες περιοχές πολέμου. Έτσι, παρόλο που ένα πυρηνικό οπλοστάσιο, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κομμάτι της στρατηγικής της στρατιωτικής ισορροπίας, βρίσκεται πλέον σε χαμηλότερη θέση μεταξύ των στρατιωτικών της στόχων .Επίσης, η έκθεση του Πενταγώνου θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της παρούσας κακής οικονομικής κατάστασης. Ο «δημοσιονομικός γκρεμός» προς το παρόν έχει αποφευχθεί, αλλά τα μέτρα που λαμβάνονται εξακολουθούν να είναι ανεπαρκή, καθώς προκύπτει η ανάγκη για περαιτέρω περικοπές. Και η καλύτερη επιλογή για τις ΗΠΑ φαίνεται πως είναι να μειωθούν τα λιγότερο χρήσιμα έξοδα στην παρούσα στρατηγική ισορροπία, δηλαδή, τα πυρηνικά όπλα. Η εποχή όπου στο επίκεντρο της διεθνούς ασφάλειας ήταν ο περιορισμός των πυρηνικών όπλων, και η οποία μας παραπέμπει στην ψυχροπολεμική περίοδο, έχει παρέλθει.

 Οι νέες προτεραιότητες των ΗΠΑ

Οπότε, το ζήτημα του αντιβαλλιστικού πυραυλικού συστήματος θα πρέπει να συνδεθεί με την περιρρέουσα στην ατμόσφαιρα ιδέα των διαπραγματεύσεων για πυρηνικό αφοπλισμό, η οποία θα μπορούσε να εξοικονομήσει έως και 8 δις δολάρια ετησίως, για τον προϋπολογισμό της χώρας. Δεδομένου, ότι η Ρωσία από την πλευρά της ανησυχεί για αυτό ακριβώς το ζήτημα της αντιβαλλιστικής ασπίδας στην Ευρώπη η «διαρροή της μυστικής έκθεσης» θα μπορούσε να εκληφθεί και ως μήνυμα στη Μόσχα, προκειμένου να μαλακώσει τη στάση της, ενόψει των πιθανών συνομιλιών για το θέμα.

Μια άλλη πτυχή του ζητήματος έχει παρόμοιες οικονομικές ρίζες, αν και σχετίζεται περισσότερο με την ίδια την Ευρώπη παρά με την Ρωσία.

Αυτή την περίοδο, η Ουάσινγκτον στρέφει το βλέμμα της περισσότερο προς την περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού, και όλο και λιγότερες φωνές του πολιτικού και στρατιωτικού κατεστημένου υποστηρίζουν ότι αξίζει να ξοδεύονται παρόμοια μέσα και δυνάμεις στην Ευρώπη. Αντιμέτωπη η Ουάσιγκτον με οικονομικούς περιορισμούς αναδιαρθρώνει τα βάρη της εξωτερικής της πολιτικής, και η θέση της Ευρώπης γίνεται όλο και πιο δύσκολη.

Εν τω μεταξύ, αν αντίστοιχα δούμε το θέμα από τη ρωσική πλευρά, τότε μπορούμε να διακρίνουμε και εδώ εσωτερικές και εξωτερικές πτυχές του ζητήματος.

Προοπτική συνεργασίας

Λόγω της έλλειψης πολιτικών επιλογών η σημερινή ηγεσία προτιμά να έχει ένα διαχειρίσιμο επίπεδο των συγκρούσεων στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η παρουσίαση ενός «ασφαλούς εξωτερικού εχθρού» είναι ένα πρόσχημα για εσωτερική κατανάλωση. Για το λόγο αυτό, ακόμη και με την πιθανότητα ενός συμβιβασμού στο ζήτημα της πυραυλικής ασπίδας στην Ευρώπη, έχουν αρχίσει ήδη να ακούγονται φωνές ρώσων εμπειρογνωμόνων που υποστηρίζουν πως κάτι τέτοιο θα αποτελούσε άλλη μία παγίδα, προκειμένου να απενεργοποιηθεί το πυρηνικό οπλοστάσιο της Ρωσίας.

Από την άλλη πλευρά όμως, λαμβάνοντας υπόψη την πρόσφατη επιδείνωση των διμερών σχέσεων, και το γεγονός ότι δεν είναι προς το συμφέρον της Μόσχας μια πραγματική, ανεξέλεγκτη κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ των δύο χωρών, θα ήταν πολύ σοφό η Μόσχα να εκμεταλλευτεί αυτή την ευκαιρία προκειμένου να συνεχίσει να συνεργάζεται με τους αμερικανούς ομολόγους της. Καθώς επίσης και να δει το μήνυμα, ως μια θετική εξέλιξη προχωρώντας σε μια τελική συζήτηση για την αναγκαιότητα διαμόρφωσης μιας ολοκληρωμένης και χωρίς αποκλεισμούς ευρω-ατλαντικής κοινότητας, στην οποία θα συμπεριλαμβάνεται και η Ρωσία. Αυτό είναι απαραίτητο, ώστε να εξισορροπηθεί η ενεργός στροφή της Ρωσίας προς την Ασία και τις αναδυόμενες χώρες, ειδικά όταν η Ρωσία δεν έχει πλήρη σύγκλιση συμφερόντων με το σύνολο των εταίρων.

-Victoria Β. Πάνοβα, Είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Διεθνών Σχέσεων και Εξωτερικής Πολιτικής της Ρωσίας του Πανεπιστημίου MGIMO-
.