Ρεκόρ αύξησης της ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα

Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανασυγκρότησης (ΟΟΣΑ) πρόσφατα δημοσίευσεορισμένα στοιχεία σχετικά με την κατανομή εισοδήματος και τη φτώχεια στις 33 χώρες - μέλη του,μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα¹. Τα στοιχεία αναφέρονται στα έτη 2007 και 2011,αναδεικνύοντας τις επιπτώσεις της κρίσης την περίοδο αυτή. Η εικόνα η οποία αναδύεται ειδικάγια τη χώρα μας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ενώ η μελέτη των εν λόγω στοιχείων μπορεί νααποτελέσει εργαλείο και για την καλύτερη κατανόηση της εκλογικής συμπεριφοράς τουπληθυσμού.

Σε ό,τι αφορά στην κατανομή του εισοδήματος, η εικόνα η οποία διαμορφώνεται την πιο πάνω περίοδο έχει ως εξής:

Το κατά νοικοκυριό διαθέσιμο εισόδημα μειώθηκε στη χώρα μας κατά 9,8% έναντι 1,31% στο σύνολο των χωρών του ΟΟΣΑ. Μάλιστα, η Ελλάδα είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη μείωση, ακολουθούμενη από το Ισραήλ (9,1%), την Ισπανία (5,6%) και την Ιρλανδία (5%).

Κατά εισοδηματική κατηγορία, η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος ήταν σημαντικά μεγαλύτερη για τα χαμηλά εισοδήματα σε σχέση με τα υψηλά. Ειδικότερα, το 10% του πληθυσμού με το χαμηλότερο εισόδημα υπέστη μείωση ίση με το 26% το 2010 και το 33% το 2011. Αντίθετα, η μείωση που σημειώθηκε για το 10% του πληθυσμού με το υψηλότερο εισόδημα ήταν ίση με το 16% και το 22% αντίστοιχα. Την επιδείνωση της ανισοκατανομής του εισοδήματος που υποδηλώνουν τα στοιχεία αυτά προσεγγίζει η Ισπανία. Μάλιστα οι δύο αυτές χώρες παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη αύξηση της ανισότητας μεταξύ των 33 χωρών - μελών του ΟΟΣΑ!

Συγκεκριμένα, το 2011, το μερίδιο του εισοδήματος που αντιστοιχούσε στο 10% του πληθυσμού με το υψηλότερο εισόδημα ήταν 13 φορές μεγαλύτερο από εκείνο που αντιστοιχούσε στο 10% με το χαμηλότερο εισόδημα (24,4% έναντι μόλις 1,9%). Σημειώνεται ότι το 2007 το μερίδιο του πλουσιότερου τμήματος του πληθυσμού ήταν σχεδόν 11 φορές μεγαλύτερο από εκείνο του φτωχότερου. Με άλλα λόγια, η ήδη μεγάλη ανισοκατανομή του εισοδήματος στην Ελλάδα έγινε ακόμα χειρότερη με την κρίση. Στην Ισπανία, ο αντίστοιχος λόγος (μερίδιο του πλουσιότερου 10% του πληθυσμού σε σχέση με το φτωχότερο 10%) το 2011 ήταν 14 από 8 το 2007.

Κατά ηλικία, η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος ήταν σημαντικά μεγαλύτερη για τα νεώτερης ηλικίας άτομα, φθάνοντας στο 10,8% για τα παιδιά (έως 17 ετών), στο 8,7% για τους νέους (έως 25 ετών) και στο 5,4% για τα άτομα άνω των 65 ετών. Την Ελλάδα ακολουθεί η Ισλανδία (μείωση κατά 6,1%, 6,9% και 3,8% αντίστοιχα), η Ιρλανδία (μείωση κατά 7,2%, 5,6% και 1,8%) και η Ισπανία (μείωση κατά 4,9%, 3,9% και 0,2%). Σημειώνεται ότι κατά μέσο όρο στις 33 χώρες μέλη του ΟΟΣΑ τα αντίστοιχα μεγέθη ανέρχονται σε μείωση κατά 1% για τα παιδιά και κατά 0,7% για τους νέους, αλλά αύξηση κατά 0,9% για τα μεγαλύτερης ηλικίας άτομα.

Όπως θα ήταν αναμενόμενο, η φτώχεια αυξήθηκε, ιδιαίτερα αν μετρηθεί σε σχέση με την πριν από την κρίση περίοδο. Ειδικότερα -η φτώχεια, μετρούμενη ως το ποσοστό των νοικοκυριών με εισόδημα μικρότερο από το 50% του μέσου διαθέσιμου εισοδήματος- αυξήθηκε από το 14% στο 15,2% μεταξύ 2007 και 2011 στην Ελλάδα, δηλαδή κατά 1,2%². Αν όμως η φτώχεια μετρηθεί σε σχέση με το εισόδημα του 2005, τότε η αύξηση αυτή φθάνει στο 14,7% κατατάσσοντας τη χώρα μας στην πρώτη θέση μεταξύ των 33 χωρών, με τη μεγαλύτερη δηλαδή αύξηση της φτώχειας! Έτσι, το 2011, σε σχέση με το 2005, το ποσοστό των νοικοκυριών με εισόδημα μικρότερο από το 50% του μέσου διαθέσιμου εισοδήματος έφθασε στο 26,8% έναντι 12,1% το 2007.

Κατά ηλικία, η φτώχεια πλήττει κατά κύριο λόγο τα παιδιά και τα νεώτερης ηλικίας άτομα. Το 2011, αυτή ήταν ίση με το 20,4% για τα παιδιά (έως 17 ετών), 21,6% για τα άτομα 18-25 ετών, 15% για τα άτομα ηλικίας 26-65 και 7,3% για τα άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών (έναντι μέσου όρου 15,2% για το σύνολο του πληθυσμού, όπως αναφέρεται πιο πάνω).

Συνολικά, η κρίση έχει πλήξει διαφορετικές κατηγορίες του πληθυσμού με διαφορετική ένταση. Οι επιπτώσεις είναι πολύ μεγαλύτερες για τα μεσαία και χαμηλά εισοδήματα, καθώς και για τα παιδιά και τους νέους. Μάλιστα, τα φαινόμενα αυτά εμφανίζονται με ιδιαίτερη δριμύτητα στη χώρα μας σε σύγκριση με τον υπόλοιπο κόσμο. Δεδομένου ότι η πιο πάνω εικόνα αναφέρεται στο έτος 2011 και ότι η κρίση συνεχίζεται, εικάζεται ότι η ανισότητα και η φτώχεια επιδεινώνονται διαρκώς.

Είναι προφανές ότι η ανακοπή των τάσεων αυτών και πολύ περισσότερο η ανατροπή τους καθιστά απολύτως αναγκαία τη δραστική και ριζική μεταβολή της ασκούμενης οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Οι επιδόσεις του ΣΥΡΙΖΑ στις πρόσφατες εκλογές υποδηλώνουν την ευρεία αναζήτηση διεξόδου σε αριστερή, προοδευτική κατεύθυνση. Αποτελεί ιστορικό καθήκον για την ανανεωτική, ριζοσπαστική Αριστερά η δικαίωση των προσδοκιών αυτών. Η κοινωνία πρέπει να βγει όρθια από την κρίση. Δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε να γίνει διαφορετικά.