Από τη συντακτική ομάδα του Bloomberg View
Κάποτε, ο Τούρκος πρόεδρος, Recep Tayyip Erdogan, συνομιλούσε με τον Αμερικανό πρόεδρο, Barack Obama, περισσότερο από ό,τι με κάθε άλλον ηγέτη. Σήμερα, δεν μπορεί ούτε καν να εξασφαλίσει μια θέση στο επίσημο πρόγραμμα του Obama, κατά τις επισκέψεις του στην Ουάσιγκτον. Μπορεί αυτός ο γάμος να σωθεί;
Από κάθε άποψη, πρόκειται για μία δύσκολη σχέση. Αλλά εάν επεκτείνουμε το ερώτημα, στο εάν η Τουρκία ανήκει στον καθοδηγούμενο από τις ΗΠΑ Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ), τότε η απάντηση είναι εύκολη: Ασφαλώς και ναι.
Ωστόσο, δεν είναι όλοι σύμφωνοι. Οι πολιτικές της Τουρκίας σε ό,τι αφορά στους Κούρδους, τη Συρία και το Ισλαμικό Κράτος δεν συμβαδίζουν με τη γραμμή που ακολουθούν οι ΗΠΑ και πολλοί σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, παρατηρούν οι διαφωνούντες, την ίδια ώρα που το ιστορικό του Erdogan στη δημοκρατία και την ελευθερία της έκφρασης, φέρνει, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, σε ολοένα και πιο άβολη θέση.
Εντούτοις, το ΝΑΤΟ συνιστά μια στρατιωτική συμμαχία, στην οποία οι κοινές αξίες δεν είναι τόσο απαραίτητες, όσο είναι ο κοινός στόχος. Και αυτός ο στόχος είναι η ασφάλεια. Ο έλεγχος της πρόσβασης από τη Μαύρη Θάλασσα στη Μεσόγειο εξακολουθεί να έχει την ίδια στρατιωτική σημασία που είχε και στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όπως πάγιος είναι και ο παραδοσιακός ρόλος της Τουρκίας ως αντίβαρο στην επιρροή που ασκεί η Ρωσία στην περιοχή. Και όσο δύσκολο και αν είναι για την Ευρώπη να σταματήσει τη ροή των προσφύγων από τη Συρία με τη βοήθεια της Τουρκίας, άλλο τόσο απίθανο θα ήταν και χωρίς αυτήν. Παράλληλα, μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας εκκρεμούν σημαντικές εδαφικές διεκδικήσεις, με την κοινή συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ να διατηρεί τις εν λόγω διαφορές υπό έλεγχο.
Από την άποψη των δημοκρατικών αξιών, η Τουρκία έχει "λερωμένο" το μητρώο της. Υπήρξαν πραξικοπήματα το 1960, το 1971 και το 1980. Ο πόλεμος εναντίον των Κούρδων μαχητών, στον οποίο δεκάδες χιλιάδες σκοτώθηκαν ή εκτελέστηκαν, συνεχιζόταν επί σειρά δεκαετιών, ενώ πέρυσι αναζωπυρώθηκε (στη δεκαετία του 1980, η Τουρκία αρνήθηκε την ύπαρξη της κουρδικής εθνότητας). Κατά καιρούς, τα πολιτικά δικαιώματα περιορίστηκαν σημαντικά. Και καθ’ όλα αυτά, η Τουρκία παρέμεινε μέλος του ΝΑΤΟ.
Δικαιολογημένα ο Obama δεν επικυρώνει τις τρέχουσες πολιτικές του Erdogan με μια επίσημη συνάντηση μαζί του, αυτήν την εβδομάδα. Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη μπορούν και θα έπρεπε να κάνουν περισσότερα για να προστατέψουν τους πολιτικούς και δημοκρατικούς θεσμούς της Τουρκίας. Στην πραγματικότητα, μάλιστα, η συμμετοχή σε οργανισμούς, όπως είναι το ΝΑΤΟ και το Συμβούλιο της Ευρώπης, παρέχει στη Δύση τα εργαλεία, προκειμένου να επηρεάσει την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η Τουρκία.
Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952. Η συμμετοχή της εξακολουθεί να είναι τόσο απαραίτητη -και αμήχανη- όσο ποτέ.
